RTÜK’ten ‘son uyarı’ yazısı: Haberler için de ‘Akıllı İşaretler’ geliyor

Radyo ve Televizyon Üst Heyeti (RTÜK), şiddet olaylarının özensizce gösterimi konusunda medyadan azami hassasiyet beklendiğini belirtilerek haberlerin de “Akıllı İşaretler” uygulaması kapsamına alınacağı bildirildi.

RTÜK’ten yapılan açıklamaya nazaran Konsey, şiddet içeren yayınların artması nedeniyle yayıncı kuruluşlara “Haber bültenleri başta olmak üzere şiddet içerikli yayınlara dair son uyarı” başlıklı yazı gönderdi.

Yazıda, Üst Kurul’un meslek uzmanlarınca yapılan içerik tahlillerinde, gazetelerde “üçüncü sayfa haberi” olarak isimlendirilen haber mevzularının televizyon haberlerinde de ön plana çıktığı, haber bültenlerinin birçoklarının “Whatsapp İhbar Hattı”na gelen içeriklerden derlendiği ve şiddet içeren imajların ekranlarda çok fazla yer aldığı tespitine yer verildi.

Şiddet içerikli yayınlara, yalnızca haber bültenlerinde değil dizi sinemalarda de yer verildiği belirtilen yazıda, fizikî, ruhsal, ekonomik ve cinsel şiddetin değişik kanallarda farklı içeriklerle yayınlandığı tabir edildi.

Uyarı yazısında, televizyon aracılığıyla legalleşen ve yaygınlaşan şiddetin, toplumsal yapıyı tehdit ettiği, ekranların her türlü şiddetten arındırılması beklentisinin de farklı kanallar aracılığıyla değişik ortamlarda yüksek sesle lisana getirildiği hatırlatıldı.

Şiddet içerikli yayınlara ait Üst Konseyin Bağlantı Merkezine şikayetler geldiği, Cumhurbaşkanlığı Bağlantı Merkezi (CİMER) aracılığıyla yapılan müracaatların da gereği için Üst Şuraya iletildiği kaydedildi.

Uyarı yazısında şu sözlere yer verildi:

“Reyting telaşıyla medya hizmet sağlayıcılar tarafından şiddet içerikli yayınlar yapıldığı fakat bu üslup yayınların izleyicilere yaşattığı olumsuz sonuçların göz arkası edildiği, radyo ve televizyonlar tarafından uygulanan yayın siyasetlerinin bireylerde önemli ruhsal travmaya neden olduğu, toplumda şiddetin kanıksanmasına ve çocuklarda makûs dünya sendromuna yol açtığı hepimiz tarafından bilinmektedir. Bu biçim yayınların şiddeti özendirici olduğu ve şiddete eğilimli şahısları adeta teşvik ettiği gözden kaçırılmamalıdır. Bu usul yayınların önlenmesi konusunda başta Üst Heyetimiz olmak üzere yazılı ve görsel-işitsel medya kuruluşlarına, haber ajanslarına, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına, üniversitelere, basın meslek örgütlerine ve sivil toplum kuruluşlarına değerli sorumluluklar düşmektedir.”

RTÜK’ün ekranları şiddetten arındırmak için sadece cezalandırma metoduyla sonlu kalmayacak biçimde hareket ettiği, her türlü şiddete karşı kararlı gayretinin bilindiği belirtilen ikaz yazısında, “Milletimizin son zamanlardaki en büyük şikayetlerinden olan şiddet olaylarının özensizce gösterimi konusunda medyamızdan azami hassasiyet bekliyoruz.” sözlerine yer verildi.

“Hem ülkemize hem milletimize büyük haksızlık”

Yazıda, şiddet içeren manzaraların ekrana hangi maksatla, ne kadar ve nasıl yansıtıldığı üzerinde durulması, reyting derdinin asla insanlık onurunun önüne geçmemesi gerektiği vurgulandı. “Çeşitli bağlantı kanalları üzerinden ya da toplumsal medyadan elde edilen amatör kayıtları yahut MOBESE imajlarını hiçbir süzgeçten geçirmeden yayınlamak hiçbir etik bedele sığmaz.” tabirlerinin yer aldığı yazıda, “Cinayet, hengame ve karamsar olayları haberleştirmek ve bu manzaraları elemeden geçirmeden olduğu üzere yayınlamamak hem ülkemize hem de milletimize büyük bir haksızlıktır.” değerlendirmesinde bulunuldu.

Televizyonlardaki şiddetin toplumun tamamını kuşatmış üzere gösterdiği ve güvenlik algılarını değiştirdiği kaydedilen açıklamada, bilhassa sıhhat çalışanlarına yönelik şiddetin fütursuzca haber bültenlerinde yer almasının kabul edilemez olduğu belirtildi. Yazıda, “Hizmet ortamının güvenliği ve hasta-hekim irtibatı aleyhinde algı oluşturan yayınların gündelik hayatın bir parçasıymış üzere sunulmasını anlayışla karşılamamız mümkün değildir.” ibaresi kullanıldı.

Uygulamaya uyulup uyulmadığı titizlikle takip edilecek

RTÜK, “Haber genelde aksilikleri içerir” olgusuyla hareket edilmemesi gerektiğini belirterek, olumlu gelişmelerin de haber kıymeti taşıdığını medya kuruluşlarına hatırlattı.

Uluslararası medyanın çok daha evvelce standarda bağladığı vefat, kaza ve şiddet olaylarının ekrana getirilme biçimine ait yayıncıların gerekli tedbirleri almamasından ötürü haber programları ve bültenleri için yeni bir uygulama başlatılacağını kaydeden RTÜK şunları kaydetti:

“Bugüne kadar genel izleyici kategorisinde görülen ve özel bir uyarıcı Akıllı İşaret kullanılmayan haberlerde, son vakitlerde şiddet manzaralarının sıklıkla yer alması, ne yazık ki, ailece izlenen bültenlerde, şiddet manzaralarını içeren haberlerin yük kazanması yeni bir düzenlemeyi mecburî kılmıştır. Haberlerin de Akıllı İşaretler uygulaması kapsamına alınması kaçınılmaz hale gelmiştir. Çalışma tamamlandığında artık yayıncılar, haber bültenlerinde Akıllı İşaretler kullanmak ve izleyicileri bilgilendirmek zorunda olacaklar. Şiddetle alakalı bilhassa haber bültenlerindeki bu özensiz yayınlar, 6112 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un yayın prensiplerinin sıralandığı 8. hususunda yer alan ‘Yayınlar, şiddeti özendirici yahut kanıksatıcı olamaz’ unsuru çerçevesinde titizlikle takip edilecektir.”

RTÜK’ün yazısı “Üst Konsey olarak daha evvel tekraren yaptığımız hatırlatmalarımızın akabinde yayıncılarımıza son ikazımızdır.” sözleriyle son buldu.